.jpg)
Mua sắm trên Shopee, xem livestream trên TikTok, thanh toán bằng mã QR hay đặt đồ ăn qua ứng dụng đã trở thành những thói quen quen thuộc của nhiều người. Nhưng phía sau những thao tác chỉ diễn ra trong vài giây ấy là cả một hệ sinh thái vận hành dựa trên công nghệ, dữ liệu và chiến lược kinh doanh số.
Vậy ngành Thương mại điện tử thực sự học gì? Có phải chỉ là bán hàng online? Không giỏi lập trình có theo học được không? Và AI sẽ tạo ra cơ hội hay thách thức cho những người làm trong lĩnh vực này?
Để giúp học sinh có góc nhìn rõ hơn về ngành học đang phát triển mạnh trong nền kinh tế số, phóng viên đã có cuộc trao đổi với ThS. Đỗ Hoàng Hải, giảng viên Khoa Kinh tế, Phân hiệu Đại học Đà Nẵng tại Kon Tum, về chương trình đào tạo, cơ hội nghề nghiệp cũng như những kỹ năng mà sinh viên cần trang bị để thích ứng với thị trường lao động trong tương lai.
Nhiều học sinh cho rằng học Thương mại điện tử chỉ là học cách bán hàng trên Facebook, TikTok hay Shopee. Quan điểm này có đúng không?
ThS. Đỗ Hoàng Hải: Đây là suy nghĩ khá phổ biến nhưng chưa phản ánh đầy đủ về ngành học. Bán hàng trên các nền tảng số chỉ là một phần rất nhỏ trong lĩnh vực Thương mại điện tử.
Mỗi ngày, chúng ta đặt đồ ăn qua ứng dụng, mua sắm trực tuyến, thanh toán bằng mã QR hay xem livestream bán hàng. Đằng sau những thao tác tưởng chừng đơn giản ấy là cả một hệ thống gồm phân tích dữ liệu khách hàng, marketing số, quản lý chuỗi cung ứng, tối ưu trải nghiệm người dùng, công nghệ thanh toán và nhiều hoạt động khác.
Thương mại điện tử là ngành kết nối giữa kinh doanh, công nghệ, dữ liệu và marketing số nhằm xây dựng, vận hành và phát triển các mô hình kinh doanh hiện đại.
Tại Phân hiệu Đại học Đà Nẵng tại Kon Tum, sinh viên được học thông qua các dự án và tình huống thực tế như xây dựng gian hàng trên sàn thương mại điện tử, thiết kế chiến dịch quảng cáo số, phân tích hành vi khách hàng, ứng dụng AI trong kinh doanh trực tuyến và tối ưu trải nghiệm mua sắm trên môi trường số.
Nhiều bạn thắc mắc vì sao TikTok hay các nền tảng số thường hiển thị đúng những sản phẩm mình đang quan tâm. Điều này có liên quan đến ngành Thương mại điện tử không?
ThS. Đỗ Hoàng Hải: Đây chính là một trong những nội dung quan trọng của ngành học.
Các nền tảng số sử dụng dữ liệu hành vi của người dùng kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích sở thích và nhu cầu. Mỗi lượt xem, lượt thích, bình luận, thời gian dừng lại trên một video hay lịch sử tìm kiếm đều trở thành dữ liệu giúp hệ thống đưa ra những gợi ý phù hợp.
Đó là lý do vì sao bạn thường gặp trường hợp “Vừa nghĩ đến đôi giày mới, mở TikTok lên đã thấy quảng cáo đúng mẫu mình thích?” Sinh viên ngành Thương mại điện tử sẽ được tìm hiểu cách các thuật toán đề xuất hoạt động, cách doanh nghiệp khai thác dữ liệu để hiểu khách hàng, tối ưu chiến dịch quảng cáo và nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Trong thời đại dữ liệu được xem là tài sản quan trọng của doanh nghiệp, người biết phân tích và khai thác dữ liệu sẽ có lợi thế cạnh tranh rất lớn trên thị trường lao động.
Sự phát triển của AI khiến nhiều học sinh lo ngại sẽ khó cạnh tranh trong tương lai. AI có thể thay thế người làm Thương mại điện tử không?
ThS. Đỗ Hoàng Hải: AI chắc chắn sẽ thay đổi cách chúng ta làm việc nhưng khó có thể thay thế hoàn toàn con người.
Hiện nay, AI có thể hỗ trợ viết nội dung quảng cáo, phân tích dữ liệu, gợi ý sản phẩm, tự động chăm sóc khách hàng hoặc dự báo xu hướng tiêu dùng. Tuy nhiên, AI vẫn chưa thể thay thế tư duy chiến lược, khả năng sáng tạo, sự thấu hiểu tâm lý khách hàng hay những quyết định kinh doanh phụ thuộc vào bối cảnh thực tế.
Vì vậy, người làm Thương mại điện tử trong tương lai cần biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ để nâng cao hiệu quả công việc.
Định hướng đào tạo của Phân hiệu Đại học Đà Nẵng tại Kon Tum cũng hướng đến việc giúp sinh viên làm chủ công nghệ, ứng dụng AI vào công việc thay vì lo ngại bị AI thay thế.
Một trong những vấn đề được học sinh quan tâm nhất là cơ hội việc làm. Sau khi tốt nghiệp ngành Thương mại điện tử, sinh viên có thể làm những công việc gì?
ThS. Đỗ Hoàng Hải: Đây là ngành có nhu cầu nhân lực rất lớn khi hầu hết doanh nghiệp đều đang chuyển đổi hoạt động kinh doanh lên môi trường số.
Thương mại điện tử đang là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế số Việt Nam. Với tốc độ tăng trưởng trên 25% mỗi năm, Việt Nam đã vươn lên nhóm 10 quốc gia có thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh nhất thế giới, đóng góp khoảng 25 tỷ USD vào GDP. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế lớn, thương mại điện tử còn thúc đẩy sự phát triển của nhiều lĩnh vực như logistics, công nghệ, tài chính, marketing và chuỗi cung ứng.
Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, trong giai đoạn tới, thương mại điện tử sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Để góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP 8% vào năm 2025 và hướng tới mức 10% trong những năm tiếp theo, ngành thương mại điện tử cần duy trì tốc độ phát triển cao, gấp khoảng ba lần tốc độ tăng trưởng GDP. Điều này đồng nghĩa với nhu cầu nhân lực chất lượng cao sẽ tiếp tục gia tăng, dự kiến tăng từ 30–50% trong thời gian tới, mở ra nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn cho người học.
Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như Chuyên viên Digital Marketing Xây dựng chiến dịch quảng bá trên Facebook, Google, TikTok.
- Quản trị sàn thương mại điện tử Vận hành gian hàng trên Shopee, Lazada, TikTok Shop.
- Chuyên viên phân tích dữ liệu kinh doanh Phân tích hành vi khách hàng, đo lường hiệu quả bán hàng.
- Chuyên viên phát triển thương hiệu số Xây dựng hình ảnh doanh nghiệp trên môi trường online.
- Chuyên viên CRM và chăm sóc khách hàng số Tối ưu trải nghiệm khách hàng qua hệ thống công nghệ.
- Khởi nghiệp kinh doanh online Tự xây dựng thương hiệu và mô hình kinh doanh riêng.
Đặc biệt, mức thu nhập của ngành có xu hướng tăng theo năng lực chuyên môn, khả năng ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và sáng tạo nội dung. Đây là một trong những ngành có nhiều cơ hội phát triển trong nền kinh tế số hiện nay.
Nếu không giỏi lập trình thì có phù hợp với ngành Thương mại điện tử không?
ThS. Đỗ Hoàng Hải: Thực tế, Thương mại điện tử không yêu cầu người học phải trở thành lập trình viên hay kỹ sư phần mềm. Sinh viên sẽ được trang bị kiến thức nền tảng về công nghệ và các công cụ số để phục vụ hoạt động kinh doanh, chứ không học chuyên sâu về lập trình.
Điều quan trọng hơn là khả năng tư duy logic, yêu thích kinh doanh, sẵn sàng học hỏi công nghệ mới, có tinh thần sáng tạo và khả năng thích nghi với những thay đổi của thị trường.
Nếu yêu thích công nghệ, mong muốn làm việc trong môi trường năng động và muốn phát triển sự nghiệp cùng xu hướng chuyển đổi số, Thương mại điện tử sẽ là lựa chọn đáng cân nhắc.
Ngoài chương trình đào tạo chuyên môn, Khoa Kinh tế có những hoạt động nào nhằm giúp sinh viên định hướng nghề nghiệp, rèn luyện kỹ năng và tăng cường trải nghiệm thực tiễn trong suốt quá trình học?
ThS. Đỗ Hoàng Hải: Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Thương mại điện tử không chỉ là một ngành học giàu tiềm năng mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong nền kinh tế số. Khoa Kinh tế xây dựng lộ trình đào tạo gắn với định hướng nghề nghiệp ngay từ năm thứ nhất, giúp sinh viên từng bước phát triển kiến thức, kỹ năng và tư duy nghề nghiệp xuyên suốt 4 năm học.
Bên cạnh chương trình đào tạo chuyên môn, sinh viên được tham gia nhiều sân chơi học thuật như "Tôi là sinh viên Kinh tế", "Đấu trường Tri thức Kinh tế", các hoạt động nghiên cứu khoa học, chương trình ươm mầm khởi nghiệp, tham quan và trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp từ năm thứ hai, cùng nhiều lớp bồi dưỡng kỹ năng mềm như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, tư duy sáng tạo và kỹ năng phỏng vấn. Thông qua môi trường học tập gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, Khoa Kinh tế hướng đến việc đào tạo những cử nhân có kiến thức chuyên môn vững vàng, thành thạo công nghệ, có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
Xin trân trọng cảm ơn ThS. Đỗ Hoàng Hải đã dành thời gian chia sẻ những thông tin hữu ích về ngành Thương mại điện tử cũng như định hướng đào tạo của Khoa Kinh tế.
Hy vọng qua buổi trao đổi, các bạn học sinh sẽ có thêm góc nhìn toàn diện về ngành Thương mại điện tử, từ đó lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân. Nếu yêu thích kinh doanh, công nghệ và mong muốn phát triển trong môi trường số, Thương mại điện tử sẽ là một lựa chọn đáng cân nhắc trên hành trình chinh phục tương lai.
Thông tin các phương thức và tổ hợp xét tuyển ngành Thương mại điện tử năm 2026
